In die de oe | Sa prima nae nche traessat su canale de Suez

de Lisandru Beccu

Deretos lìberos

Est una de sas òperas prus de importu de s'àrea mediterrànea e permitit a sas naes de nche colare dae su Mare Ruju a su Mare mediterràneu sena inghiriare totu s'Àfrica. Est su canale de Suez. Su chi proponeit una solutzione che a custa fuit, pro primu, Napoleon Bonaparte, in su 1799. S'Egitu leeit in cunsideru su cussìgiu paritzos annos a pustis e cumintzeit sos traballos de fràigu in su 1859. S'infrastrutura nche l'acabbeint in manera ufitziale deghe annos a pustis, su 1869, ma giai dae una paja de annos resurtaiat praticàbile. Difatis su 17 de freàrgiu de su 1867 lu traesseit sa prima nae.

In die de oe | Egitu, comintzant sos fràigos de sa diga de Assuan

de Màuru Piredda

Nasser, deretos lìberos. Url imàgine

Cherta dae su presidente panarabista Gamal Abd el-Nasser pro parare fronte a sas sicàngias tìpicas de s'Egitu adustu, sa “Grandu diga” de Assuan comintzeint a la fraigare in die de oe, su 1960. Òpera de architetura idràulica ispantosa, sa diga est finamentas su frutu de un'òpera de ingegneria polìtica de livellu internatzionale. Progetada dae su 1952, a comintzu la deviant finantziare sos americanos, sos inglesos e su Bancu internatzionale pro s'isvilupu e sa re-costrutzione. Ma sos cuntatos cun Mosca no agradaiant a sas potèntzias otzidentales chi, in su 1956, annuntzieint su refudu. Nasser natzionalizeit, tando, su Canale de Suez (su 44% de sas atziones fiat controlladu dae meres e bancheris britànnicos) pro indiritzare gasi sas intradas. Sas atziones bèllicas de Rennu unidu, Frantza e Israele (Operatzione muscheteri) disinnadas a pustis de sa natzionalizatzione crompeint a unu fallimentu polìticu de su fronte anti-Nasser atzelerende su protzessu de de-colonizatzione de su de tres mundos. Pro sa diga de Assuan s'Egitu otengeit dinare, assistèntzia e manifatura dae su Cremlinu.  

Aèreu de sa EgyptAir rutu: est cumintzada sa chirca de su relitu

de Lisandru Beccu

Fotograma Flightradar24

Nch'est caladu a pustis de àere furriadu duas bortas. Sunt custas sas ùrtimas noas chi pertocant s'aèreu de sa cumpangia EgyptAir chi est isparèssidu dae su radar custa note. Fiat mòvidu dae Parigi a sas 23:06 e s’arrivu a Su Càiru fiat previstu a sas 3:15 locales.

Regeni: noas e cunfirmas anònimas. Sa prudèntzia de Luisi Manconi

de Maurìtziu Sale

Deretos altsantiri.gr  URL imàgine

Su sidis de giustìtzia imponet cunsideru. Anàlisi de cale si siat fatu nche potzat giùghere a sa veridade.  Sa novidade in sas ùrtimas oras est una lìtera anònima chi elencat elementos giai connotos, iscumproados. E unos cantos particulares disconnotos a su pùblicu, ma giai in manos a sa giustìtzia italiana. Cunforma a s’òrdine de sa missiva anònima amus:

•Su secuestru. Ordimingiadu e ordinadu dae su generale Khaled Shalabi, cabu de sa Politzia criminale e de su Dipartimentu  investigativu de Giza. Su matessi ufitziale cundennadu pro torturas e chi decrareit su farsu contraighende·si. Pro issu in antis fiat intzidente istradale, posca delitu de màdrighe omosessuale.

Regeni. Sa mama, in sa carena de fìgiu meu bi fiat totu su male de su mundu

de Maurìtziu Sale

Paola Regeni Deretos Ansa URL imàgine

S'istòria de sa repùblica italiana est carca de acontèssidas che a custa. Imboligada dae mistèrios de cada casta. Tropu sunt, a beru, sos arcanos de istadu e s'impotèntzia istitutzionale, cherta o mancu, cara a issos. Ma sa mama de Giulio Regeni non si rendet. Non tzedet. Non s'acunnortat. Peruna làgrima, ma dolore meda. Cheret sa veridade in antis de sa giustìtzia, sa fèmina afrigida chi eris in Roma, in sa cunferèntzia cun s'imprenta, in su Senadu, at invocadu sas autoridades pro chi fatzant craresa, pro chi nch'isorvant sa tulumba chi pertocat su fìgiu. «Devides acrarire, bos nde prego. Devides chircare mèdiu. Bi lu devides a fìgiu meu. Lu deviais bìdere subra de sa lastra de màrmuru. L'apo connotu petzi dae sa punta de su nare. Deviais bìdere su chi l'ant fatu. No est cosa de pòdere giùghere. Non pro una mama. Non pro mene». Sas paràulas de Paola Regeni ant marcadu s'àera eris. Ant lassadu su sonu surdu de unu coro iscartaradu in sas origras de su senadore Luisi Manconi e de totu sos chi fiant presentes. E barigadu nch'ant fintzas s'ischermu de sas televisiones. Intrende a cada domo, corfende cada sentidu.

Egitu: casu Regeni. Su sèberu europeu de non tratare cun al-Qāhira, su Càiru

de Maurìtziu Sale

Deretos Amnesty International URL imàgine

Al-Qāhira. Pro nois, pro su mundu intreu, su Càiru. Unu nùmene chi est un’assentu. Cun unu tzocu chi est una sentèntzia. Una ebbia. Unu giogu iscurigosu intre significadu e significante, intre sonu e vàllia cuncreta. Chi non dat alenu a male-cumpresas, nen cuntzedet isperu. Nessi, gasi nos contat s’istòria sua. Al-madīnat al-qāhira, sa tzitade assachiadora. Sa tzitade chi assugetat, chi sutamitet. Custu est su sentidu de su nùmene suo. Sentidu chi s’ispàinat die cun die peri sos gurgos suos iscurigosos e afrentados.

Egitu, sa politzia sighit a ochìere. Al-Sisi cara a una pesada populare?

de Màuru Piredda

Deretos La Presse/Reuters. Url imàgine

Sa note in pessu colada, in su bighinadu cairesu de El-Darb Al-Ahamr, ddoe at àpidu un'àtera morte cajonada dae sa politzia de Al-Sisi. A su chi narat su giornale Al-Ahram (mentovende una nota de su ministeru de s'Internu) paret chi sìamus cara a un'acadessimentu de crònaca niedda, nudda de prus. Unu politziotu, intrende·si·nche a unu taxi, at àpidu unu chertu cun su tzaferru pro chistiones de pagu contu. Nât chi dd'at mortu pro errore a pustis de si nd'àere bogadu sa pistola pro dd'assussegare. Mohamed Ali Ismail aiat 24 annos. Lestra sa reatzione de is presentes: su politziotu si nch'est dèpidu fuire pro no èssere fertu issu puru. Su generale de sa Diretzione de seguresa, Khaled Abdel Mataal, at naradu chi su mortore at a èssere arrestadu. Ma ddoe at àteru a rodeu. Su sistema de abusos essidu a campu cun sa morte de su chircadore italianu Giulio Regeni at a pòdere cajonare una pesada populare noa, che a sa de pratza de Tahrir de su 2011. Dd'at naradu Wendell Steavenson, càlamu de su Financial Times e osservadora a minudu de sa rivolutzione chi nch'at bortuladu su poderiu de Hosni Mubarak.

Rùssia, bolos in Egitu suspesos

de Lisandru Beccu
 

Deretos lìberos. Url imàgine

Sos bolos pro s'Egitu de sas cumpangias russas sunt suspesos pro paritzos meses a cajone de sa disaura chi est acontèssida su 31 de Santugaine. Unu Airbus de sa cumpangia Metrojet si nche fiat rutu ochiende 224 pessones. Su cabu de s'amministratzione presidentziale moscovita, Sergej Ivanov, at naradu chi pro como custa est una mesura de precautzione.

Egitu, cundennados tres giornalistas: tres annos a cada unu

de Màuru Piredda

  

Bbc

Ant a dèvere colare tres annos in presone is giornalistas de Al Jazeera Peter Greste (australianu, cartabelladu ca nch'est in su paisu suo), Mohamed Fahmy (canadesu de ratza egitziana) e Baher Mohamed (egitzianu). Custa est sa sentèntzia de su tribunale chi, torrende·ddos a protzessare a pustis de un'annu, ddos at cundennados pro àere «difùndidu noas farsas» favorende is Frades musulmanos (organizatzione devènnida clandestina cun sa mudada de regime).