Sa die de oe sìngiat su cumintzu de sa rivolutzione cubana ghiada dae Fidel Castro pro nche rodulare su podere ditatoriale de Batista. Fiat su 1953 cando sos òmines de su Lider maximo tzucheint conca a sa caserma Moncada, pro chircare de si nd'impossessare e pro cumintzare a trasmìtere sos messàgios de propaganda contra a su regime. S'operatzione fuit unu fallimentu giai in su cumintzu. Sos òmines de Fidel fiant pagos e sas armas chi teniant non fiant adatas a un'interventu de cussa genia. Fuit custu su primu eventu de importu chi pongeit in motu su protzessu de liberatzione de s'ìsula.
Visualizzazione post con etichetta Istòria. Mostra tutti i post
Visualizzazione post con etichetta Istòria. Mostra tutti i post
26/07/17
25/07/17
In die de oe | Su Grandu Consìgiu isfidùtziat a Mussolini
de Màuru Piredda
| Una setziada de su Gc de su fascismu - Deretos Luce |
Su Grandu Consìgiu de su fascismu, in die de
oe, voteit a majoria sa proposta de su gerarca Dino Grandi pro nche
catzare a Benito Mussolini dae su guvernu de su Rennu de Itàlia. Su Re
Vittorio Emanuele III, deretu, incarrigheit a Pietro Badoglio. Fiat su
1943 e pro su capitalismu italianu sa camisa niedda fiat oramai
un’impèigu. Sos traballadores de sa Fiat, in su beranu de su matessi annu,
aiant comintzadu a artziare sa conca e, in campu internatzionale, sa
batalla de Istalingradu, marcheit una furriada de sos eventos bèllicos. A
Mussolini l’arresteint, ma lu libereint sos paracadutistas tedescos a
pustis de s’armistìtziu de s’8 de cabudanni. Su fascismu sigheit a
guvernare una parte de s’Itàlia cun sa Repùblica sotziale italiana. Sa
Resistènzia fagheit su restu.
24/07/17
In die de oe | Fausto Coppi binchet su Tour de France
de Màuru Piredda
![]() |
| Monumentu - Deretos Massimiliano Galardi |
Fausto Coppi aiat in pessu bìnchidu su Giro
d’Italia. Su 1949 pigheit parte a su Tour de France pro sa prima bia, ma
su cumintzu non fuit de sos mègius. Petzi a sa de sete tapas si lasseit
a palas sas positziones prus crìticas de sa classìfica binchende sa
cronomètrica Les Sables d’Olonne/La Rochelle. S’àteru italianu a
bìnchere una tapa, a pustis de tando, fuit Fiorenzo Magni, a sa de 10.
Su toscanu besteit sa màllia groga
fintzas a su 18 de trìulas, cando bi nche la “fureit” su cumpàngiu suo
Gino Bartali. Ma cun sa vitòria de sa de 17 tapas, Coppi imponeit su
domìniu suo. Tres sos pòdios conchistados; belle 11 sos minutos dae
Bartali (segundu in classìfica); 81 sos puntos in sa classìfica
iscaladores. De prus, su campione piemontesu fuit su primu a bìnchere in
su matessi annu Giro e Tour.
23/07/17
In die de oe | S’iscoberta de Kepler-452 b
de Màuru Piredda
![]() |
| Kepler-452 b - deretos lìberos |
A inghìriu de
s’isteddu Keper-452, a 1400 annos ughe dae su sistema solare, b’at unu
praneta simigiante a sa terra. S’iscoberta de Kepler 452-b (custu su
nùmene chi l’ant postu) l’annuntzieit sa Nasa in die de oe, su 2015.
Motu de rivolutzione in 385 dies, a chimbe bias prus maduru de su chi
nos acasàgiat, Kepler 452-b est cunsideradu comente su “fradile mannu de
sa Terra”.
22/07/17
In die de oe | Sos atentados de Breivik
de Màuru Piredda
Anders Behring Breivik, unu “bellu pegus” de
sa dereta estrema norvegesa, disinneit de colare a s’istòria aprontende
duos atacos chi cajoneint 77 mortos: 8 in Oslo pro more de
un’auto-bomba in tretos de sos palatzos presidentziales; 69 in s’ìsula
de Utøya isparende a sos giòvanos laburistas addòviados in cue pro unu
campus istiale de su partidu. A Breivik – autore de una decraratzione
europea de indipendèntzia – lu condanneint a 21 annos, sa pena prus
manna prevìdida dae s’ordinamentu norvegesu.
20/07/17
In die de oe | Si nche morit Guglielmo Marconi
de Lisandru Beccu
Sas iscobertas, sos istùdios e sos imbentos suos li permiteint de otènnere su Nobel pro sa fìsica in su 1909. Guglielmo Marconi nascheit in Itàlia, in su 1874, e giai a pitzinnu , in domo sua etotu, cumintzeit a isperimentare e a ordimingiare cun sas frecuèntzias e cun sas undas eletro-mannièticas. Esperièntzias chi nche lu giugheint a una de sas iscobertas tecnològicas prus de importu: su sistema de comunicatzione sena filos. Aiat imbentadu sa telegrafia sena filos, mama de cale si siat àteru sistema de comunicatzione privu de collegamentos elètricos comente ràdiu, televisione e telèfonu. Si nche morgeit, in die de oe, a 63 annos. Fiat su 1937.
19/07/17
In die de oe | S'Irish Republican Army, a pustis de sas eletziones, suspendet su cunflitu
de Lisandru Beccu
Su 1997 fuit s'annu de sa vitòria de Tony Blair, cun su partidu laburista, in sas eletziones polìticas britànnicas. Eventu chi abergeit unas cantas ghennas a sas tratativas intre Ira e guvernu tzentrale pro sa re-unificatzione irlandesa. S'Irish Republican Army, in die de oe, detzideit de suspèndere su cunflitu armadu chi fiat interessende su Regnu Unidu. Su grupu armadu difundeit unu comunicadu chi ingendreit isperàntzias de abertura a su protzessu democràticu de paghe e espresseit sa voluntade de cuntratare sas rechestas irlandesas.
18/07/17
In die de oe | Naschet Estat Català
de Lisandru Beccu
Su 18 de trìulas de su 1922 su coronellu Francesc Macià fundeit Estat Català: partidu indipendentista catalanu cun rapresentatzione natzionalista e insurretzionalista. Su partidu, chi si definit interclassista, “gherrat pro s'indipendèntzia de sos Paisos Catalanos e pro un'ùnica limba ufitziale”. Su grupu est galu in atividade, resurtende su partidu indipendentista europeu prus betzu in pare cun su Sinn Fèin e cun su Euzko Alderdi Jeltzalea (Partidu natzionalista bascu). A dies de oe su movimentu diretu dae Jordi Mirò nch'at pèrdidu belle totu su potentziale eletorale suo, in favore de partidos prus mannos e istruturados che a Erc, Ciu e Cup.
17/07/17
In die de oe | Su primu impiantu de cunditzionamentu
de Lisandru Beccu
Nch'at coladu prus de 115 annos dae sa nàschida de su primu impiantu de cunditzionamentu. Fiat su 1902, in die de oe, cando Willis Haviland Carrier nch'ammanieit su primu imbentu suo de importu: unu sistema de infriscamentu pro controllare su calore e s'umididade in sos protzessos de imprenta. S'impiantu s'assimigiaiat giai meda a sos chi bi sunt in cummèrtziu como. Un'iscoberta manna chi, in sos istios caentes, nos faghet cumpangia in domo, in ufìtziu e in màchina.
16/07/17
In die de oe | S'Apollo 11 movet conca a sa luna
de Lisandru Beccu
Sa missione ispatziale americana de sa Nasa, Apollo 11, cumintzeit in die de oe. Fuit su 16 de trìulas de su 1969. In sa gherra eterna intre Urss e Iua, pro s'isvilupu de sas tecnologias aeronàuticas, sos americanos in antis de totus resesseint a nche cròmpere a s'ùnicu satèllite naturale de sa terra. Sa naedda cun su mòdulu lunare nch'esseit dae s'atmosfera terrestre ghiada dae s'endoreattore Saturn V e arribeit a sa luna su 20 de su matessi mese. S'eventu, chi nche giugheit a Armstrong e a Aldrin a tocare sa superfìtzie lunare, lu sigheint milliones de persones in totu su mundu.
15/07/17
In die de oe | Su golpe fartadu in Turchia
de Màuru Piredda
Tzocos in pratza de Taksim e in s'aeroportu Ataturk, carros armados,
elicòteros, F-16, ordignos contra a su Parlamentu, politzia lealista
contra a sordados golpistas, ocupatzione de sa televisione istatale. In
die de oe, su 2016, su corfu de istadu «pro re-istabilire s'òrdine
democràticu e sa libertade» in Turchia. Ma sena peruna fua de Erdogan,
chi annangheit: «Ant ordidu un'atentadu contra a s'unidade, a sa
solidariedade e sa soberania natzionale. L’ant a pagare». Su golpe
farteit. Erdogan nd’esseit vitoriosu. Chi l’apat cajonadu issu o mancu,
custa est sa beridade.
14/07/17
In die de oe | S’assàchiu de sa Bastille
de Màuru Piredda
S’istiu frantzesu de su 1789 fuit prus chi
non caente. Sas contraditziones de cussa fase istòrica fagheint
crèschere sa tendèntzia prus cunsighente intre sos rivolutzionàrios de
su de tres istados, sa burghesia. Unu riflessu de s’arrennegu semper
prus mannu de sa populatzione parigina. In die de oe s’acontessida
sìmbulu de sa rivolutzione, ma sas orìgines las agatamus carchi die in
antis. S’11 de trìulas sa destitutzione de su ministru de sas finàntzias
Jacques Necker, cun ideas progressistas; su 12 su cumintzu de sas
protestas; su 13 sa nàschida de sa milìtzia tzitadina; su 14 s’assàchiu
de s’Hôtel des Invalides (in cherta de armas) e, a pustis, de sa
Bastille (pro sa bruvura). Dae su 1880, su 14 de trìulas est die
natzionale in Frantza.
13/07/17
In die de oe | Fogu italianu a su Narodni Dom
de Màuru Piredda
Su Narodni Dom (domo de su pòpulu) fiat sa
sede de sas organizatziones de sos islovenos in Trieste. In intro b’aiat
unu teatru, una banca, un’albergu (su Balkan) e unu tzilleri. Sos
natzionalistas italianos, in die de oe, pongeint fogu a s’istrutura.
Renzo De Felice faeddeit, pro s’ocasione, de su «batiju beru de
s’iscuadrismu organizadu». In sa matessi die, su segretariu fascista
locale, Francesco Giunta, isterreit una parlata càrriga de òdiu
anti-islavu a pustis de sos intzidentes de Split (in ue morgeint duos
italianos e unu croatu). «Est acabbadu su tempus de s’italianu masedu»,
si podiat lèghere in unu documentu fascista publicadu dae unos cantos
giornales locales. A coa de su comìtziu sas framas fascistas.
12/07/17
In die de oe | Acabbat su de tres cungressos de su Comintern
de Màuru Piredda
S’Internatzionale comunista, nàschida
comente partidu mundiale de sa rivolutzione a pustis de sa vitòria
bolscevica, concrueit sos traballos de su de tres cungressos suos in die de
oe. Fiat su 1921 e, in custa fase, sos comunistas registreint unos
cantos passos a in segus de su movimentu operaju in unos cantos paisos.
Su matessi annu, in su mese de ghennàrgiu, nascheit in Italia su Pcd’I
de Gramsci e de Bordiga. In su cungressu
mentovadu chistioneint meda de sa partzimenta dae su Partidu
sotzialista e Lenin attacheit sa lìnia de Serrati e Lazzari. Pro su
dirigente russu sos massimalistas teniant sa neghe de àere prefertu
14mìgia riformistas imbetzes de 58mìgia comunistas. Ma a su matessi
tempus propongeit a su Pcd’I sa tàtica de su fronte ùnicu pro
conchistare sas massas a sos prìntzipios marxistas rivolutzionàrios.
11/07/17
In die de oe | Fùbalu, sa copa de su mundu a s’Ispagna
de Màuru Piredda
![]() |
| Deretos Sky. Url imàgine |
Sud Àfrica. 2010. In die de oe sa seletzione
ispagnola bincheit su campionadu mundiale de fùbalu, giughende·nche a
domo sa prima copa Fifa. Belle a sos concruos de sos tempos
suplementares, Andrés Iniesta marcheit su gol de sa vitòria contra a sos
olandesos. Sas vuvuzelas e su “waka waka” de Shakira acumpangeint cada
gara de su torneu: ant a èssere galu fruschiende in sas origras de sos
tifosos de sa natzionale italiana (campione mundiale de su 2006),
giagarada a su primu turnu a pustis de sas proas làngias contra a
Paraguay, Islovàchia e Zelanda Noa.
09/07/17
In die de oe | S'Argentina s'ischìrriat dae s'Ispagna
de Lisandru Beccu
S'Amèrica de giosso cumintzeit a connòschere tempos mègius cando sos istados chi nde faghiant parte disinneit de l'acabbare cun sa colonizatzione ispanniola. S'Argentina, che a sos àteros, in sos primos annos de s'otighentos, si pigheit su status de natzione indipendente, fiat su 9 de trìulas de su 1816. Sa formalizatzione arribeit a pustis de unos cantos annos de gherras e de batallas. Determinante fuit sa rivolutzione de maju (Revolución de Mayo) de su 1810 e in su matessi tempus sa crisi de s'imperu ispanniolu, intradu in cunflitu cun su frantzesu pro chistiones de tronu. A Argentina sas noas muinosas nch'arribeint deretu e sos notàbiles si colleint a pare pro formare unu guvernu nou, sa Primera Junta, chi non reconnoscheit prus su rolu de su vitzerè ispanniolu.
05/07/17
In die de oe | Sa prima indipendèntzia de su Venetzuela
de Màuru Piredda
Su 1811, in die de oe, su Venetzuela
proclameit s’indipendèntzia sua. S’iscussertu chi si manifesteit in
Ispagna a pustis de s’invasione frantzesa de Joseph Bonaparte produeit
unu bòidu de poderiu in sos possedimentos sudamericanos cajonende unu
protzessu indipendentista. In antis de sa decraratzione si peseit,
s’annu in antis, su Consìgiu comunale de Caracas: fundeint una Giunta
chi cunvocheit su Cungressu. Sa Repùblica dureit pagu meda e Francisco
de Miranda, su 1812, firmeit s’armistìtziu. Sa segunda repùblica la
proclameit Simon Bolivar, su 1813. Sa Grandu Colòmbia su 1819, a pustis
de sa reconchista ispagnola de sa Granada noa.
04/07/17
In die de oe | Sa decraratzione de indipendèntzia de sos Iua
de Màuru Piredda
Fiat su 1776 e
in die de oe nascheint sos Istados unidos de Amèrica. In su cungressu
de Filadèlfia 13 colonias britànnicas decrareint s’indipendèntzia issoro
dae s’impèriu inglesu. A pustis de tale atu incruescheint sas
cuntierras intre sos colonos reberdes e s’esèrtzitu de George III. Cun
s’acabbu de sa gherra sos Iua otengeint su reconnoschimentu. A cussa
gherra de indipendèntzia bi pigheint parte finamentas sa Frantza,
s’Ispagna, sas sete provìntzias olandesas, sa natzione indiana de sos
Oneida, sos reberdes de su Quebec, voluntàrios polacos e prussianos e sa
repùblica de su Vermont. Alleados de s’impèriu britànnicu sos colonos
lealistas, s’Àssia-Kassel, su ducadu de Brunswick-Lüneburg, sa
cunfederatzione irochesa.
03/07/17
In die de oe | Si nche morit Jim Morrison
de Màuru Piredda
Fiat su 1971 e in die de oe si nche morgeit
James Douglas Morrison, est a nàrrere Jim, su re tziligherta, su poeta
elètricu. Issu, in pare cun Ray Manzarek, John Densmore e Robby Krieger,
fundeit su grupu chi, pighende su nùmene dae sas “ghennas de sa sapia”
de Aldous Huxley (e de William Blake), iscrieit intre sas mègius pàginas
de su rock de sos annos ‘60. Teniat petzi 27 annos cando si rendeit. Oe pasat in su campusantu pariginu de Père Lachaise.
02/07/17
In die de oe | Su Vermont abolit s’iscravitude
de Màuru Piredda
![]() |
| Bandera de sa Repùblica de su Vermont |
Pàtria de Bernie Sanders e terra intre sas
prus progressistas de sos Iua, su Vermont fuit su primu istadu americanu
chi aboleit s’iscravitude. Fiat su 1777 e in cussu annu decrareit
s’indipendèntzia dae Londra costituendesi comente Repùblica de sos
Montes birdes (a pustis Vermont dae su frantzesu Verts monts). Pigheit
parte a sa cunfederatzione in su 1791 annanghende su de 14 isteddos a sa
stars and stripes.
Iscriviti a:
Post (Atom)


















