Un'annu in pare cun bois

de Mamaliu Pibesa

365 dies a oe naschiat sa gazeta. A pustis de 737 artìculos, 738 cun custu, semus galu inoghe, in pare cun bois, pro bos contare sa Sardigna e su mundu. Traguardu chi amus segudadu gràtzias a totu sos letores chi, die cun die, sèberant s'informatzione de custu giornale lìberu.

Bos amus contadu de isport, de polìtica, de economia, de gherras, de povertade, de salude e de ambiente, semper cun àstula crìtica e obietiva, tratende temas de importu, locales e internatzionales. L'amus fatu impreende petzi sa limba nostra.

Pro sa prima borta unu notitziàriu in sardu at tratadu sas primàrias americanas, at fatu sa crònaca de sos campionados europeos de fùbalu e gasi sighende cun sas previsiones de su tempus, cun sas partidas de su Casteddu, cun su tziclismu e cun sos aprofundimentos polìticos. Sa gazeta at torradu a dare lughe a su giornalismu in sardu e a sa limba sarda matessi.

Amus a sighire custa caminera in pare cun totu sos letores chi nos ant fatu cumpangia, a manu tenta, in custu biàgiu, e cun totu sos chi s'ant a agiùnghere in su benidore.

Gràtzias e...a nos lèghere sanos

A cada maistru

de Mamàliu Pibesa

«Oe, mancari sa propaganda siat pagu, est una die nòdida. 

Sa die mundiale de totu su corpus insinnante. Cun su chi sunt colende·nche in Sardigna, sos maistros de cada casta, b'at a beru pagu ite festare. Non bides àteru chi non concas murras e murros longos, isetende impreu. Caras grogas, ogros sena lughe e lavras arbas sena boghe. Fundos inferchidos a pua galana, ma peruna frùtora de tastare.

Sos augùrios de sa gazeta a totus sos chi sunt galu bisende mègius sorte. 

Pro pòdere perpetuare sa connoschèntzia. Parabenes a sos chi nch'ant cumpridu sa carriera issoro lassende trata galana. E a sos pensionados chi como, imbetzes de pasare, nche sunt pesende àtera famìlia: sa de sos fìgios - e a bias finas nebodes - disabudos.

Augùrios istrintos a totus e chi su tempus venidore, in pare cun sa sabiesa polìtica chi oe a dolu mannu nch'est bandidende, potzat agatare mèdiu rennoende s'ispera.

A tempus prus».

Cummotzione, istòria e atualidade in s'ammentu de Giuanne Frantziscu Pintore

de Mamaliu Pibesa

Santu Sparau, una de sas biddas chi at signadu sa vida de su giornalista sardu, at retzidu amigos, cumpàngios e chie, a pustis, at imparadu a lu connòschere leghende sos libros suos.

Prèmiu Wagner a Pintore e a Beccu

de Mamaliu Pibesa

Chenàbura sero, in s'àula magna de su Cunsòrtziu universitàriu de Nùgoro b'at àpidu un'acontèssida de importu mannu: sa cunsigna de su Prèmiu Max Leopold Wagner, riservadu a sos laureados cun tesi in sardu o de linguìstica sarda.

“Tres”, su discu de Boeddu a pustis de binti annos peri sos palcos (vìdeu)

de Mamàliu Pibesa

«Pro ite “Tres”? Ca est unu nùmeru chi torrat semper in sos ballos. E ca est unu nùmeru de importu mannu pro sa vida mia». Cun pagas paràulas pro nos acrarire sa resone de unu tìtulu che a custu, Càralu Boeddu, oviadu in Irgoli pagas oras a in antis de un'ispetàculu de dantzas sardas, nord-italianas, otzitanas e irlandesas, at istèrridu s'allega (sa “negossiada”) pro nos faeddare de su discu suo.

Deghe annos a oe s'operatzione “Arcadia”, s'ammentu de Pedru Frantziscu Devias

de Mamàliu Pibesa

Deretos Libe.r.u.

«Nch'at coladu deghe annos oramai. Su mangianu mi nch'ischideint sas boghes furiosas de sa giustìtzia apretende·mi a abèrrere a sa lestra, si nono nche diant àere ghetadu sa ghenna. Mai dia àere imaginadu su chi mi diat èssere capitadu a pustis de àere giradu sa crae in sa tancadura. Intreint a domo a bratzos istèrridos, cun sas pistolas cara a mie. "Àrtzia sas manos, abarra sulenu, mantene sas manos artziadas". In subra de sa mesa su mandadu de arrestu, sos nùmenes de sos cumpàngis meos. Sa domo furriada cùcuru a giosso. Sa mòvida a Nùgoro pro bortulare sa de babbu e de mama. Sas làgrimas suas. Sos saludos. "Sulenos, no apo a istentare a torrare". Carrigadu a sa màchina e iscarrigadu a ghisa de fera, sos ferros, s'ischedadura, sas imprentas, sas fotografias, s'isetòngiu sena acabbu, sas miradas de minusprètziu, s'òdiu issoro fundudu, in cùgiu, in sas pipias de s'ogru. Su sidis, su fàmene, s'afogu, sos oriolos, sas dudas, su pensamentu pro sos istrintos e pro sos cumpàngios meos. S'ideale firmu che roca de atzàrgiu. Una carrera de macos conca a Casteddu, àtera ischedadura, àteras imprentas, sa percuisitzione de sa carena, sos lentzolos, sa gaveta, sos udreddos pro su màndigu, su cabidale. Sa presone. Gosi nch’apo magiadu s'ùndighi de trìulas de su 2006».

Adiosu Ali, abe e mariposa de s'isport e de s'impignu sotziale

de Mamàliu Pibesa

Deretos telegraph. Url imàgine

 

Si nch'est mortu in s'ospidale de Phoenix Cassius Marcellus Clay Jr., est a nàrrere su grandu Muhammad Ali. Su pùgile istadunidensu, nàschidu in Louisville (Kentucky) su 17 de ghennàrgiu de su 1942, aiat 74 annos. Dae 30 annos fiat gherrende contra a su Parkinson, un'aversàriu prus forte de Sonny Liston, de Joe Frazier e de George Foreman.

In bonora, Larentu. Dae s'umbra de s'istòria a sa lughe de s'ammentu

de Mamàliu Pibesa

Larentu Pusceddu. Deretos Luisi Ladu. Url imàgine

Cando faeddamus de literadura sarda a s'ispissu nch'essimus in arresonos chi, oe, pertocant sa produtzione poètica iscrita de sos cuncursos, chi però est dialetale; s'improvisatzione a bolu chi sighit a ammajare sos sardos de cada chirru, chi però est literadura orale; sa prosa de sos iscritores sardos, chi però est belle semper in limba italiana. Sa morte de Larentu Pusceddu, iscritore de Oroteddi, nos ammentat chi b'at un'àtera literadura. Una literadura iscrita natzionale chi, mancari belle totu canta de fraigare, issu at impuntzadu cun sos traballos suos. In prus de sa produtzione poètica (finamentas cun tradutziones), de sos contos collidos in "Pipinidas e iscazas" e de su discu "Dae s'umbra de s'istòria", Pusceddu at iscritu chimbe romanzos: "S'Arvore de sos tzinesos", "Mastru Taras", "Su belu de sa bonaura", "Dona Mallena" e "Sordadu Nangu", s'ùrtima òpera sua. Pusceddu est istadu, in pare cun àteros iscritores de primore comente a Giuanne Frantziscu Pintore, unu intre sos  prus mannos difensores de s'idea de su sardu unificadu pro cale si siat impreu, a comintzare dae sa literadura. In bonora, Larentu. Dae s'umbra de s'istòria a sa lughe de s'ammentu.

Gelli. Cando si nche morit unu fascista est pretzisu a nde fàghere contu. Chi si nch'est mortu e chi fiat fascista

de Mamàliu Pibesa

Deretos Ansa, Url imàgine

Faghende mancari agigu prus de sonu, lassende una trata mala in ue at carcadu pee, ma in finitias sas targas nche las at versadas fintzas issu. Licio Gelli  - su fascista -  non b'est prus. Tocat a lu chircare in logu de registru como. E fintzas inoghe nudda de nou. L'at fata vida vida dae s'unu conchilìbriu a s'àteru. Peruna noa in sa noa duncas. Est nàschidu che a medas e che a medas si nch'est mortu. Ma no est custu chi nos dat anneu. Est su tempus chi nch'at coladu intremesu chi nos lu dat. Su tempus chi at dispostu pro lassare su sinnu.

Tensione intre Rùssia e Turchia. Gherra mundiale chi s'acùrtziat o Èrdogan semper prus isoladu?

Pàrrere de Mamàliu Pibesa

Erdogan e Putin in su 2012. Deretos lìberos. Url imàgine

Sa noa de custu mangianu no est una noa cale si siat. Sa ghetada a terra de un'aeroplanu militare russu chi, a su chi narat Mosca, non fiat bolende in is chelos turcos, si nch'insertat a mala gana in sa prima pàgina de cale si siat giornale. Inghiriada dae pregontas, dudas e timòrias. Putin at chistionadu de «istocada a palas» annanghende chi no at a bajulare prus «atrotzidades che a custa». Pro parte sua Èrdogan at pedidu a is àteras natziones alleadas unu summit de sa Nato.

Refudos militares in tretos de Macumere

de Mamàliu Pibesa

dae sardiniapost.it

Arga peri sos sartos de Sardigna ddoe nd'at a muntones. Ma a dolu mannu non ddoe at sceti refudos sòlidos urbanos. S'inchesta de Sardinia Post de oe, conduida dae Pàulu Stella in tretos de Macumere (in s'àrea de su polìgonu de s'Ena ruggia, serente a su giassu archeològicu de Tamuli), nos mustrat chi non nos faghimus mancare nudda, nemmancu refudos militares.

Fura in tretos de Campeda: corfu renèssidu (500mìgia èuros), ma su dinare est mantzadu

de Mamàliu Pibesa

© Deretos ANSA

Ant detzisu de comintzare s'annu massajinu cun unu càmiu de cava. Ma s'intentu non fiat de nche giùghere terra a unu campu. Cun cussu automezu (afiancadu dae àteras duas veturas), a ora de is 8.00 de custu mangianu, una deghina de òmines at blocadu s'istrada istatale 131 in is tretos a làcana intre su Meilogu e su Màrghine. Isparos (sena feridos, a cantu paret), una de is veturas impreadas alluta pro si parare sa fua e 500mìgia èuros de fura, nointamen a comintzu is fortzas de s'òrdine aerent faeddadu de “corfu a bòidu”. Sa noa, però, est chi cussu dinare non s'at a pòdere impreare. Is valigeddas chi ddos costoiant, a pustis de àere retzidu unos cantos isparos, ant mantzadu is banconotas a manera definitiva.