Su protzessu a Trapero e sa liberatzione de Puigdemont

de Lisandru Beccu

In s'ìnteri chi s'Ispagna cumintzat su protzessu a Josep Lluís Trapero (ex magiore de sos Mossos d'Esquadra), dae Europa arribant sinnales de solidariedade e democratzia.

TV3 Catalunya: sos “Katalonskis” a rodeu peri su mundu

de Fàbiu Solinas

Su 22 de martzu, a sas 22.35, in TV3, Televisione de Catalugna, est cumentzadu “Katalonski”, unu programa presentadu dae Halldor Mar, musitzista islandesu residente in Bartzellona dae prus de 25 annos S'artista biàgiat a logos diferentes de su mundu addobiende gente chi, mancari non siat nàschida in Catalugna, at imparadu su catalanu.

S'Ispàgna autoritària in un'Europa atontada

pàrrere de Lisandru Beccu

Deretos: Limes

Chi su progetu atzentradore europeu nche siat belle ispèrdidu no est noa frisca. Sa crèschida de sos fascismos e de sos estremismos paris cun unos cantos sèberos crìticos (“nos lu pedit s'Europa”) at belle derrutu su sistema intreu.

“Dictats Fabra” in Catalugna pro s’annu de Pompeu

de Fàbiu Solinas

Su Guvernu de Catalugna at dedicadu su 2018 a Pompeu Fabra, su linguista e grammàticu catalanu prus famadu, ca ocannu s'ammentant sos 150 annos dae sa nàschida sua e sos 100 annos dae sa publicatzione de sa "Gramàtica catalana".

Sas bancas catalanas nche tramudant sa sede sotziale. Cales cunsighèntzias?

dae ccma.cat | tradutzione de Lisandru Beccu

Su consìgiu de amministratzione de su Banc Sabadell at detzisu de nche tramudare sa sede sotziale a Alicante. Su Sabadell s'at a allogare in su palatzu de sa Caixa d'Estalvis de su Mediterràneu (istitutu chi Sabadell aiat achistadu in su 2011) chi, pro como, est sa segunda base operativa. L'at a fàghere cando at a mudare sa sede in su registru cummertziale de Alicante.

Sa detzisione de su consìgiu de amministratzione nche cheret barigare sas dudas chi at ingendradu custu momentu polìticu, cheret asseliare sos mercados e sos clientes chi in custas dies, oriolados, ant invasu sos ufìtzios.

Ite cumportat custu mudamentu de sede sotziale?

1. Sa tràmuda de sa sede cheret nàrrere chi su Banc Sabadell si nch'andat dae su territòriu catalanu?

Movende dae como su grupu nche franghet sa sede e cheret nàrrere, in manera tècnica, chi sas detzisiones ant a nàschere dae in ie. Però, in pràtica, diat pòdere funtzionare comente pro Santander o pro BBVA. Traballant pro totu s'istadu, operende in Madrid, ma sa sede de sa sotziedade est in Santander o in Bilbo. Su matessi diat capitare inoghe. Sa banca diat sighire che pare die cun die e sa modìfica non diat creare efetos nen pro sos traballadores, nen pro sos ufìtzios e nen pro sos clientes.

2. Custu influit in sas tassas chi su Banc Sabadell pagat a sa Catalugna?

In custu cuntestu giurìdicu belle nudda. Sas impostas de sas sotziedades est giai pagada a s'agentzia tributària e in su casu de sas comunidades autònomas b'at una paja de tassas comente sos atos giurìdicos documentados. In prus, sos fiscalistas chi amus consultadu nos cunfirmant chi sa tràmuda de sa sede sotziale no òbligat a su mudamentu de sa sede fiscale. Custa ùrtima est e abarrat su giassu in ue si leant sas detzisiones printzipales e sighit a operare mancari chi sa diretzione nche siat in àteru giassu. Su ministeru de s'economia at naradu chi non b'at àere perunu impatu econòmicu.

3. E tando, sas bancas a ite nche franghent sa sede sotziale?

Sa banca est un'azienda chi tenet bisòngiu de livellos artos de seguresa, fintzas giurìdica. Sabadell, difatis, est una de sas bancas prus penalizadas in su mercadu atzionàriu pro neghe de sos eventos atuales e, duncas, at atuadu unu movimentu de defensa. S'in casu b'aeret una decraratzione uni-laterale de indipendèntzia, reconnota e eficatze, custu at a essegurare chi sa banca sigat a traballare in s'àmbitu de sa Banca Tzentrale Europea, cun totu sas garantzias chi custu fatu rapresentat. Pro como, petzi cun s'annùntziu de eris mangianu, sas atziones de sa banca sunt crèschidas.

S'oriolu de su Banc Sabadell e de sas àteras entidades fiat sa seguresa legale. Cun sa sede sotziale foras de Catalugna, cale si siat cosa acontessat, sa banca at a abarrare suta s'amparu de sa Banca Tzentrale Europea.

Su tema catalanu in su Parlamentu europeu

de Lisandru Beccu

Sa cuntierra intre sos deretos a s'autodeterminatzione e sos printzìpios unionistas si nche sunt frantos, pro un'iscuta, a s'àula de su Parlamentu europeu de Istrasburgu. Mèrcuris sos partidos europeos, sos guvernativos e sos de sa Generalitat ant espostu sos pàrreres issoro subra sa chistione catalana:

Jordi Soler (ERC): «Pregontade·li a su sennore Rajoy a ite s'est ispiradu pro violare sa Carta Europea de sos Deretos de s'Òmine? Cherimus otènnere una mediatzione pro agatare una solutzione in manera democràtica e patzìfica».

Carlos Iturgaiz (PP): «Pensades chi a fàghere unu corfu de istadu in unu paisu, a andare contra a sa Costitutzione sua, a andare contra a sas leges suas, siat libertade? Chi siat democratzia?»

Jordi Soler (ERC): «Sos corfos de istadu los faghent sos militares, non sos votantes, nen sos votos e nen sas urnas. A votare no est a fàghere unu corfu de istadu, a votare est democratzia».

Miguel Urbán (Podem): «Si sas istitutziones europeas no ant a leare parte a su diàlogu ant a tènnere sa matessi responsabilidade de sos ispagnolos».

Philippe Lamberts (Birdes-ALE): «Est beru chi semus faeddende de un'afàriu internu, ma est fintzas beru chi est internu a s'Unione Europea. Si calicunu at a intervènnere pro rinnovare su diàlogu intre Ispagna e Catalugna, est apretosu chi lu fatzat s'Unione Europea».

Matt Carthy (Sinn Féin): «Sa beridade est chi sos cabos de s'Unione Europea ant ignoradu sos abusos de sos deretos umanos in intro de s'UE, e in s'ìnteri, in Catalugna ais pèrdidu su deretu de dare letziones a sos àteros. Peruna entidade tenet su deretu a decrarare illegale sa pràtica democràtica de s'autodeterminatzione, ne unu Re chirriadu dae niunu, ne una cummissione seberada dae nemos e ne unu guvernu minoritàriu in Madrid».

Javi López (PSC): «M'apello pro chi acabbet sa situatzione atuale, pro istesiare cale si siat detzisione uni-laterale chi nche giugat s'istitutzionalismu catalanu a su disacatu».

Esteban González Pons (PP): «S'Ispagna no est sa Jugoslàvia. Semus una democratzia istàbile e cumprida che a cale si siat de sos istados chi sunt rapresentados inoghe. Non tenimus bisòngiu de amparu o de mediadores cun polìticos reberdes. Si nche lassamus essire sa Catalugna dae s'Ispagna s'ant a isvilupare situatziones simigiantes in totu su continente. Imbetzes de un'Europa a 27 nos nch'amus a agatare in un'Europa cun unu muntone de micro-istados».

Javier Nart (Cs): «No est petzi un'atacu a sa democratzia su chi est acontessende in Ispagna, ma est fintzas contra a s'Unione Europea. Est una cassa de Pandora».

Sa manca italiana cara a su protzessu catalanu

de Màuru Piredda

Duos sunt sos protzessos chi prenant sas allegas de custas dies. Unu, resurtu de annos e annos de batallas, est su de s’autodeterminatzione catalana. S’àteru est su chi pertocat sa manca italiana a dae chi unos cantos cummentos de su bonu de sos opinionistas de domo nostra puntant su pòddighe contra a cussa àrea polìtica pretzisa. Calicunu non b’at pensadu duas bias a nche la pònnere in sa guarnissa de su franchismu e de su falangismu comente chi esseret in favore de su manganellu de sa Guardia civil. Bidemus cale sunt sas positziones de s’universu chi, a pustis de sa Bolognina, si nch’est postu a manca de su Pds e chi infines s’est partzidu dae Rifondazione comunista (nàschida gràtzias a sos chi non cheriant isòrvere su Pci, a Dp e a àteros grupos).

Catalugna: su chi ischimus e su chi nono

de Màuru Piredda 

Su chi ischimus de su referendum catalanu est su resurtu de sa voluntade nostra de nos informare lassende·nche a banda su fràigu narrativu de sas redatziones Rai e privadas. Su chi ischimus est chi sa Repùblica catalana non podet èssere unu “next state” de custa Europa chi meda at fatu pro cajonare balcanizatziones e gherras e meda faghet pro impedire a unu pòpulu de s’espressare a sa bona. Su chi ischimus est chi su bonu de sos parlamentares catalanos si fiat espressadu contra a Maduro chi imbetzes su referendum a s’opositzione bi l’at lassadu fàghere. Su chi ischimus est chi sos de sa manca garzoniana e iglesista faeddeint de referendum “pactado” (cun chie?) e sighida bi l’at Colau pedende – de badas – sa mediatzione de Bruxelles. Su chi ischimus, a cantu paret, est chi non bi podet àere autedeterminazione populare in intro de sa guarnissa chi connoschimus. Cada avantzada de su protzessu catalanu rapresentat non petzi una disaura pro sa pagu “grande” e prus pagu “libre”, ma finamentas pro s’Ue galu in intro de s’afàriu Brexit. E su chi no ischimus ite est?

In die de oe | Naschet Estat Català

de Lisandru Beccu

Su 18 de trìulas de su 1922 su coronellu Francesc Macià fundeit Estat Català: partidu indipendentista catalanu cun rapresentatzione natzionalista e insurretzionalista. Su partidu, chi si definit interclassista, “gherrat pro s'indipendèntzia de sos Paisos Catalanos e pro un'ùnica limba ufitziale”. Su grupu est galu in atividade, resurtende su partidu indipendentista europeu prus betzu in pare cun su Sinn Fèin e cun su Euzko Alderdi Jeltzalea (Partidu natzionalista bascu). A dies de oe su movimentu diretu dae Jordi Mirò nch'at pèrdidu belle totu su potentziale eletorale suo, in favore de partidos prus mannos e istruturados che a Erc, Ciu e Cup.

In die de oe | Francesc Macià proclamat sa Repùblica de Catalugna

de Lisandru Beccu

Su 1931, sas eletziones comunales ispagnolas de su mese de abrile decrareint s'acabbu de sa monarchia. S'acontèssida, in Catalugna, iscangeit sa ghenna a Francesc Macià, lider de ERC (Esquerra Republicana de Catalunya) chi, su 14 de su matessi mese, proclameit, a manera unilaterale, sa Repùblica catalana. Decraratzione chi identificheit s'entidade istatale noa comente natzione integrada cun sa federatzione ibèrica. Sa faina pongeit in birbìllios su guvernu provisòriu ispanniolu chi, in sos meses in fatu, chircheit de cuntratare cun Macià su sestu polìticu de Catalugna e de Ispagna. Su cabu de ERC, a ùrtimu, cumbintu dae su guvernu ispagnolu, abbandoneit s'idea indipendentista pro cojuare cussa autonomista.  A pustis de pagu prus o mancu duos annos nascheit sa Generalitat de Catalunya.

Rifugiados, grandu manifestatzione in Bartzellona

de Màuru Piredda

Deretos Laura Safont. Url imàgine.

“This land is your land” Woody Guthrie l'iscrieit in su 1940 pighende sa mùsica de unu gospel e sonende·la cun sa chiterra sua ochifascistas. Ma diat podet èssere sa mègius colunna sonora s'in casu fatzant unu documentàriu de sa manifestatzione bartzellonesa de eris, a favore de sos migrantes in cherta de amparu. Cunforma a su chi narant sos organizadores b'at pigadu parte mesu millione de gente, meda de mancu pro sa “Guàrdia urbana”, ma a sa segura sa manifestatzione europea prus manna in contu de fraternidade intre sos òmines. «Nemos est illegale» fiat, a su chi nos contant sas crònacas ibèricas, sa paràula de òrdine prus ispainada. Faeddos de gosu, dae banda de Ada Colau. Sa sìndiga de Bartzellona est disigiosa chi sa tzitade devèngiat «sa capitale de s'ispera e de sa defensa de sos deretos umanos». Una risposta massitza chi mustrat, una bia de prus, su caràtere progressista de sas mobilitatziones catalanas. Una risposta finamentas a sos chi, a s'imbesse de Guthrie, bisant una “sardigna nostra” faeddende de invasiones.

Diada, 500mìgia persones in pratza in Bartzellona

de Lisandru Beccu

Deretos Albert Gea/Reuters. Url imàgine

Una marea de persones at invasu sas pratzas de Bartzellona, Llèida, Tarragona, Salt e Berga. Petzi in sa capitale de sa comunidade autònoma b'aiat prus de mesu millione de persones festende sa Diada 2016, sa festa natzionale catalana.

Su “parlament” at votadu: intro de su 2017 sa Repùblica de Catalugna

de Lisandru Beccu

Su parlamentu catalanu, cun 72 votos a favore e cun 11 votos contràrios, at aprovadu sas concrusiones de sa commissione de su protzessu costituente. In sas votatziones sos ùnicos a votare contra sunt istados sos de Sí que es Pot. Su Psc s'est astènnidu e imbetzes su Pp e Ciutadans si nche sunt essidos dae s'àula.

Catalugna, disubbidièntzia in pratza contra a sos intramìngios de Madrid

de Màuru Piredda

Deretos CUP Països Catalans

«Sense por», est a nàrrere «sena timòria». Fiat su messàgiu de sa manifestatzione bartzellonesa de eris, ordingiada dae sa Cup, sa manca indipendentista catalana, «cara a s'ofensiva antidemocràtica de s'istadu ispagnolu». Totu est nàschidu dae sos intramìngios de s'Audiencia nacional contra a sas Comunas chi aiant sustènnidu sa motzione de su 9 de santandria. «Una decraratzione - si leghet in su comunicadu de sa “candidatura” - chi aiat comintzadu su protzessu de creatzione de sa repùblica catalana e de discunnessione dae s'Ispagna, annuntziende s'insubordinatzione a su Tribunale costitutzionale ispagnolu e s'obedièntzia esclusiva a sas istitutziones depositàrias de sa soverania catalana». In sas dies coladas su Tribunale mentovadu aiat acòllidu sos recursos de Madrid contra a tres leges aprovadas in Bartzellona: una pro limitare sos isfratos e pro acrèschere sa tassatzione contra a sos propietàrios chi lassant bòidos sos apartamentos; una in contu de agualidade intre òmines e fèminas; un'àtera in contu de cumpetèntzias de sos entes locales. A sa manifestatzione ant pigadu parte finamentas àteros partidos: sos de sa coalitzione Barcelona en Comù e Esquerra republicana de Catalunya. Perunu esponente de su guvernu catalanu in pratza. Sunt in medas sos chi si pregontant si su partidu natzionalista burghesu de Mas e Puidgemont nch'at a cròmpere a s'iscancu cun Madrid.