In die de oe | S'assàchiu a sa caserma Moncada

de Lisandru Beccu

Sa die de oe sìngiat su cumintzu de sa rivolutzione cubana ghiada dae Fidel Castro pro nche rodulare su podere ditatoriale de Batista. Fiat su 1953 cando sos òmines de su Lider maximo tzucheint conca a sa caserma Moncada, pro chircare de si nd'impossessare e pro cumintzare a trasmìtere sos messàgios de propaganda contra a su regime. S'operatzione fuit unu fallimentu giai in su cumintzu. Sos òmines de Fidel fiant pagos e sas armas chi teniant non fiant adatas a un'interventu de cussa genia. Fuit custu su primu eventu de importu chi pongeit in motu su protzessu de liberatzione de s'ìsula.

In die de oe | Cuba: su Manifestu de José Martí

de Maurìtziu Sale

José Martí - Deretos lìberos

Si nch’andat su tempus e cun issu sa carena. Colat su momentu e cun issu sas acontèssidas. Ma sa memòria nono. Issa subrabivet sempiterna, galana o trista, cun su matessi nuscu, sa matessi vàllia, sa matessi suferèntzia o gosu chi l’ant ingendrada. Fiat su 25 de martzu de su 1895. Una punta de billete marcada a fogu in sos fògios de s’istòria. Sa die, José Martí, publicheit su documentu chi diat àere singiadu su caminu e prantadu sas modinas pro unu pòpulu e pro una terra noos, proclamende s’indipendèntzia cubana e arressende cada distintzione giurìdica intre sas ratzas: su Manifestu de Montecristi. Chimbantachimbe dies a pustis, oto sàbados e oto domìnigas, si nch’andeit conca a s’eternidade suta su fogu ispagnolu in sa Batalla de Dos Riòs. Sa carena nch'est costoida in su Cementerio de Santa Efigènia, in Santiago de Cuba, ma s’ammentu est ispainadu in cada chirru de su mundu. E chie si siat, oe si podet inghenugrare o petzi incurbare sa conca in ue si siat, pro tzelebrare s’idea e sa vida de su grandu pensadore. Vida in ue, paris cun s’amigu corale Màximo Gòmez, si fiant semper ativados, cun totu sa balia de sas ideas issoro, pro nche mantènnere sos Istados unidos de Amèrica in foras dae sa cherta de indipendèntzia cubana. A bisu issoro, su «Goliat de las Américas» comente costumaiant a li nàrrere, nche deviat abarrare in foras. Pro semper. Su 2005, s’Unesco nch’at insertadu totu sa regorta de documentos chi testimòniant s'atividade literària, giornalìstica, rivolutzionària, diplomàtica e biogràfica de José Martí, in s'Elencu de sas Memòrias de su mundu. 

In die de oe | Cuba: Guantanamo est americana

de Maurìtziu Sale

Deretos Wikimedia   URL imàgine

Torremus a 23 de freàrgiu 1903: Sos giornales de tando, in die de oe, tituleint: “Cuba cuntzedet sa Bàia de Guantanamo a sos Istados Unidos cun clàusula perpètua, duncas pro semper”. Ma sa veridade cale est? La tzedeint, l’allogheint o bi nche la secuestreint, ocupende·la cun sa fortza? Su guvernu cubanu, dae tando, cuntesteit annu cun annu sa presèntzia a manu de mere de sos americanos, cunsiderende·la pròpiu un’ocupatzione manu militari. Ma sos ogros de su mundu fiant totu pro sa presone americana de seguràntzia màssima e pro sas cunditziones inumanas de sos presoneris e nemos, in sos annos, si pregonteit ite b’aeret acontèssidu in realidade. 

Semper e cando sa die est una die nefasta pro su pòpulu cubanu comente iscumproant unos cantos artìculos serentes a s’argumentu e meresset duncas mentovu. Pro chie chèrgiat aprofundire, inoghe, inoghe e inoghe b’at bastante materiale. 

In die de oe | Sa fua de Batista e sa vitòria rivolutzionària in Cuba

de Màuru Piredda

Deretos, Museu de sa Rivolutzione

Sa prima die de su 1959 deveneit, pro Cuba, sa prima die de un'època noa. Fulgencio Batista, presidente golpista dae su 1952 si nche fueit a sa Repùblica Dominicana. Sa rivolutzione cubana, ghiada dae Fidel Castro, triunfeit a pustis de ses annos dae sos fatos de Moncada. Fidel impresonadu, illiberadu e esiliadu in Mèssicu at lassadu chi esseret s'istòria a lu giuigare. Oe - in pare cun Raul - sunt in medas a lu prànghere che òmine de giudìtziu e che babbu de su realismu sotziale, comente issu costumaiat a lu mutire.

Fidel, s'omofobia, sa vida de cada die e s'òmine nou

de Màuru Piredda 

Deretos TeleSur. Url imàgine

Pagas oras ebbia nch'at coladu dae s'ùrtimu alenu de Fidel Castro, una intre sas ghias de sa rivolutzione cubana. E, in pare cun sa dispedida sua, in medas nch'ant illiberadu sos “cocodrillos” giornalìsticos càrrigos de giùditzios de valore. De su restu si nch'at mortu un'òmine chi at fatu faeddare, a su matessi tempus (e pro tempus meda), òmines de classes e natziones oprimidas e opressoras. Ma est un'òmine chi at fatu finamentas autocrìtica colende·nche a manca unos cantos chi, defensende s'imàgine sua, nche ponent a banda unas cantas chistiones, comente sa de s'omofobia.

Adiosu Fidel!

de Màuru Piredda

Deretos lìberos. Url imàgine

«Cun dolore fundudu, cumpàrgio pro informare a su pòpulu nostru, a sos amigos de s'Amèrica nostra e de su mundu chi oe, 25 de santandria, a sas 10.30 de note, s'est rèndidu su Cumandante a cabu de sa Rivolutzione cubana Fidel Castro Ruz. Cunforma a sa voluntade espressada dae su cumpàngiu Fidel, sa carena sua at a èssere cremada. In sas primas oras de sàbadu 26, sa cummissione organizadora de s'interru at a frunire a su pòpulu nostru sas informatziones detalliadas pro s'omàgiu chi l'amus a tributare a su fundadore de sa Rivolutzione cubana. Fintzas a sa vitòria!». L'at annuntziadu su presidente de sa Repùblica Raul Castro, tràmite unu messàgiu televisivu.

Iua e Cuba a pustis de Obama: un'Hotel Trump in S'Avana? Is giòvanos anticapitalistas ddi parant su pee a Castro

de Màuru Piredda

Deretos Pixabay. Url imàgine

  

Sa noa de is dies coladas fiat sa de su biàgiu de Obama a Cuba. Una noa in cada sensu, a dae chi su presidente a isteddos e istrìscias fiat su primu, in 88 annos, a ddoe fàghere unu brincu. Paghe amighèntzia, netzessidade de caminare a manu tenta conca a su tempus venidore «ca - at naradu s'incuilinu de sa Domo arva - semus totu americanos». Su fallimentu de s'embargu econòmicu est torradu a essire a campu: «Apo pedidu a su Cungressu nostru de nche ddu bogare». Ma est petzi una furriada tàtica conca a sa matessi istrategia: est a nàrrere a nch'insertare s'ìsula caraìbica a intro de sa guarnissa econòmica de màdrighe liberale. Custu tipu de normalizatzione est cherta finamentas dae Donald Trump, su candidadu a sa ghia republicana pro is presidentziales de s'atòngiu imbeniente. S'idea est de nche fraigare in S'Avana unu hotel «cando at a èssere possìbile». Ma in Cuba ddoe at chie chistionat de perìgulos pro sa rivolutzione.

Cuba. Paba Frantziscu a incastru intre sos Castros

de Maurìtziu Sale

Deretos ANSA/EPA

Cada bia chi unu Paba at disinnadu a si mòere conca a Cuba, su mundu at tentu unu momentu de istriore. Mescamente oe chi a unu Paba, s'imprenta internatzionale, l'at atribuidu su gistru de "comunista".

At a èssere atraèntzia pagana o allerju cristianu fintzas pro chie non creet a Deus, ma cada biàgiu ingendrat aspetativas de importu, anneu, cando no est pròpiu timòria. Sos mannos de su mundu, siat comente si siat, istant parados ca, pagu prus o mancu, pedra in s'iscarpa nche nde giughent totus. E unu Paba, mancari siat Frantziscu, mancari nche pàrgiat in foras dae su potentadu e dae sas fainas mundiales est imbetzes semper subra de su fatu, semper presente e mescamente ischit e connoschet totu su chi est acontessende.

Luìs Carriles, su terrorista de sa Cia ricoveradu in Miami

de Maurìtziu Sale

deretos Cuba Informacion

Su terrorista e ex-agente de sa Cia Luis Clemente Faustino Posada Carriles alias Bambi, nch'est ricoveradu in s'ospidale a cajone de un'intzidente istradale chi at àpidu in Miami (Iua). Carriles est connotu in logu nostru pro duas resones: fiat su mortore de Fabio Di Celmo in su 1997 e mescamente ca dae su 1976 fiat unu de sos membros de sa "operatzione Gladio" (nàschida a bisu de sos ideòlogos pro defensare s'Europa dae un'invasione soviètica) chi si fiat evòlvida in Itàlia suta su controllu de duos de sos polìticos italianos prus ambìguos e potentes: Frantziscu Cossiga e Giulio Andreotti.

Cuba. Castro reclamat e esigit milliones dae sos Istados unidos

de Maurìtziu Sale
 

Wikimedia

Su Presidente cubanu, ca a li nàrrere "ex" est a lu minispretziare, su 13 de austu, sa die chi nch'est cròmpidu a sos 89, in una nota chi at publicadu in "Granma" s'òrganu ufitziale de su partidu comunista, at reclamadu esigende·los, "[...]cuantiosos millones de dólares[...]" paritzos milliones de dòllaros, dae sos Istados unidos a tìtulu de rifata -si leghet in sa nota- pro totu sas polìticas chi sos americanos ant adotadu a dannu de sa natzione cubana.