Luego su domìniu .srd

de Lisandru Beccu

Cun sa deliberatzione de su 13 de nadale sa Regione cunfirmat s'impinnu suo pro sa còmpora e sa gestione de su domìniu internet de primu livellu genèricu .srd. Cun unu disponimentu de 20mìgia èuros pro ativare s'iter, sa Sardigna at a tènnere unu riferimentu virtuale chi l'at a identificare in totu su mundu. At a crèschere, duncas, s'imàgine de s'ìsula in foras de sas làcanas traditzionales e cun issa totu su patrimòniu ambientale, culturale e linguìsticu.

In die de oe| Su Cern annùntziat: su world wide web de badas pro totus

de Maurìtziu Sale

Deretos lìberos

S'idea de su World Wide Web fiat nàschida su  1989, in su Cern (Conseil Européen pour la Recherche Nucléaire) de Ginevra, in Isvìtzera. Unu intre sos laboratòrios de fìsica  prus importantes in Europa. A pustis de sos primos annos in ue l’impreeint petzi sas comunidades iscientìficas, su 30 de abrile de su 1993, su  Cern disinneit a lassare su www famadu, a disponimentu de su pùblicu rinuntziende a cada deretu de autore. Sa tecnologia fiat simpre e discansosa a l’impreare,  duncas, in su giru de pagu tempus, fiat destinada a s’ispainare peri totu su mundu. Unos cantos annos de rodàgiu e su www devenneit, e galu est,  s’ùnica modalidade pro nch’imbiare e retzire datos in Internèt. Decreteit duncas sa nàschida de sa chi oe mutimus sena duda era digitale.

In die de oe | You Tube: carrigadu su primu vìdeu

de Maurìtziu Sale

Deretos Google

Su 23 de Abrile de su 2005 a sas 20:27 Jawed Karim, unu de sos fundadores, nche carrigheit su primu vìdeu a sa prataforma YouTube, situ nàschidu in su mese de freàrgiu pro cumpartzire vìdeos peri totu su mundu. Deo in su zoo (Me at the zoo), su tìtulu originale. Duraiat 18 segundos e fiat giradu in su Zoo de San Diego, Califòrnia. Karim cun su gistru Jawed est istadu fintzas su primu utente chi si nche marcheit a su situ. Oe su situ pertenet a Google chi lu comporeit in su 2006 pro 1milliardu e 700milliones de dòllaros. In sa prataforma cadaunu si podet abèrrere unu canale e carrigare vìdeos personales o fintzas angenos semper chi non vìolent sos deretos originàrios, cosa chi nde cajonat s’eliminatzione in automàticu cun un’algoritmu chi reconnoschet sa paternidade de sos deretos de autore. Oe in die sos vìdeos chi tzìrculant peri su situ non si podent contare. Si chistionat de nùmeros a inghìriu de sos 6milliones cada 24 oras. Cada minutu si nche càrrigant pagu prus o mancu 300 oras de vìdeos. Cun custos datos, sunt duncas 432mìgia sas oras de vìdeo cada die e duncas 157milliones e 680mìgia oras s’annu. In pràtica, pro si pòdere abbaidare totu sos vìdeos chi si nche càrrigant in un annu, bi diat chèrrere  18mìgia de annos. E cunsiderende una durada mèdia de 4 minutos e mesu pro cada vìdeu e sas 300 oras de vìdeos carrigadas cada minutu, in un’annu si nche càrrigant 2milliardos, 102milliones e 400mìgia de vìdeos. Curiosidades: a oe, su vìdeu chi ant abbaidadu de prus est su de Psy chi si tìtulat Gangnam Style cun 2milliardos e 800mìgia visualizatziones a su 30 de maju de su 2014. Primadu galu a nche barigare.

In die de oe | Melissa, s’inimigu de sa posta eletrònica

de Maurìtziu Sale

Istantànea cun su ligàmene in ue nche fiat cuadu Melissa - Deretos lìberos

Difùndidu su 26 de martzu de su 1999, Melissa, unu macro-virus informàticu, cajoneit dannos pro unu milliardu e treghentos milliones de èuros. A sa segura su virus cun sa difusione prus manna de semper. Nche l’aiat istèrridu su programadore americanu David Smith dende·li su nùmene de una giòvana chi issu istimaiat, ma chi no l’aiat currispostu mai. Lu classificheint comente macro-virus ca fiat iscritu cun unu macro-limbàgiu denumenadu Vba (Visual Basic for Applications), limbàgiu informàticu presente in intro a su programa Microsoft Office, brevetadu dae Bill Gates in su 1988.

Sièntzia informàtica. S’algoritmu tramperi (parte segunda)

de Maurìtziu Sale

Google, però oe est perdende sa gherra contra a Facebook. Podimus nàrrere chi s’orizontalidade sua o sos ligàmenes suos, non nos servant prus. Nos nche semus acarende a unu trèmene chi paret prus seguru, ma chi imbetzes est prus perigulosu meda. Su Web de sos sitos sotziales est verticale. Nois movimus dae unu nùmene, eja, ma abarramus subra de cussu nùmene. 

Non chircamus, ma agatamus totu su chi nos proponent. O mègius su chi nos imponent cun unu sistema complicadu e perigulosu chi si nch’est ingurtende totu. Sos giornales, pro nàrrere, sunt collidos a pare, inglobados (Embedded in inglesu) non prus impreende su sistema de agregatzione de sos ligàmenes. Ma sunt publicados deretu in Facebook cun unu sistema verticale.

Sièntzia informàtica. S’algoritmu tramperi (parte prima)

de Maurìtziu Sale

In su giru de pagu tempus, fintzas sos utentes comunos de sos sitos sotziales no ant a dèvere prus pònnere su ligàmene de un’artìculu o de su blog issoro pro lu cumpartzire, pro nàrrere, in facebook o in twitter. B’ant a pessare sos sitos (sotziales) matessi a si nche l’incamerare a sa sola e a lu publicare.

Est de importu duncas a avisare. A pònnere in parte a totu sos chi – e sunt a beru medas – pensant de ischire cada cosa. Sos chi, a bisu issoro, paret chi non b’apat peruna trampa a ue nche potzant rùere, cumbintos comente sunt de sa connoschèntzia issoro. Mescamente sos chi tenent un’assentu distacadu pro non nàrrere de superioridade in sos cunfrontos de sa tecnologia e pròpiu de sos sitos sotziales.

Mortu Raymond Tomlinson, su babbu de sa posta eletrònica

de Maurìtziu Sale

Deretos techicorner.com  URL imàgine

S'est rèndidu a 74 annos, su babbu de sa posta eletrònica. Patiat a su coro e sos ùrtimos annos de sa vida sua si nche los at colados bivende in pare cun sa timòria chi, una die o s'àtera, s'òrganu primàriu decretaret sa sentèntzia. Giudìtziu cròmpidu su 5 de martzu in pessu coladu, in intro de note. Fiat su 1971 cando pranteit sas modinas de su progetu chi at mudadu sa vida a milliones de pessones in totu su mundu.

Apple. Terrorismu e datos personales: su refudu de Tim Cook

de Maurìtziu Sale

Marcas registradas. Totu sos deretos de sos sìmbulos aziendales pertenent a sos meres.
Incarca subra de s'imàgine pro l'ismanniare

Gherra a su terrorismu, seguràntzia internatzionale e riservadesa de sos datos personales. Est de custas dies sa rechesta de una Corte federale americana tesa a otènnere dae sa Apple  - s'azienda fundada dae Steve Jobs -  unu sistema chi permitat de nch'intrare a intro de sa memòria de su iPhone5 (telefoneddu a tecnologia avantzada) de Syed Rizwan Farouk. Unu intre sos autores presuntos de s'assàchiu terrorìsticu cun 14 vìtimas in San Bernardino, su 2 de nadale in pessu coladu. Sa Corte at acraridu chi diat chèrrere su sistema petzi pro intrare a su telefoneddu de Syed Rizwan Farouk, ma Tim Cook, s'amministradore de Apple, no la pensat a sa matessi manera e narat chi «diat èssere un’antepostu tropu perigulosu pro su venidore».