30/04/16

Casteddu-Livorno 2-2

de Lisandru Beccu


Eris sos òmines de Juric ant otènnidu una promotzione istòrica. S'iscuadra calabresa, difatis, a tres giorronadas dae s'acabbu, at conchistadu s'atzessu a sa Serie A pro s'istajone 2016/2017, paregende contra a su Modena.

Diabete, su rispàrmiu si giogat in sa preventzione

de Lisandru Beccu


Sa Regione ponet a disponimentu su 9% de s'ispesa sanitària pro curare su diabete. Pagu prus o mancu 290 milliones de èuros. Su grupu de chirca Ceis-eehta, de s'Universidade Tor Vergata de Roma, in un'addòbiu in Casteddu, at presentadu un'istùdiu interessante. Sa chirca ammustrat chi su sistema regionale de sa salude diat pòdere risparmiare fintzas a 25 milliones de èuro raddopiende sos esames de s'emoglobina glicada e aumentende su controllu de sos àteros paràmetros comente su colesterolo.

29/04/16

Sìria. Sos aèreos de Assad nche derruent s’ospidale pediàtricu

de Maurìtziu Sale

Deretos  irishexaminer     URL imàgine

In àrabu, Al Quds (Sa Santa) est su nùmene chi, a su sòlitu, impreant pro Gerusalemme. E fiat custu su nùmene chi l'aiant postu a s'ospidale de Aleppo, derrutu suta sos corfos aèreos de Assad, sa note intre mèrcuris e giòbia in pessu colados. A gestire s'ospidale bi fiant sos òmines e sas fèminas de Mèigos sena làcanas. Fiat un'istrutura cun 34 postos de ricòveru e teniat una particularidade: fiat un'ospidale pediàtricu. In ie bi traballaiant a tempus prenu 8 mèigos e 28 infermieris. E cun totu chi bi fiat su pasu bèllicu, cun totu chi Assad aiat leadu s'impinnu morale e formale a lu rispetare, cun totu chi su bonu fiant pipios, sos chi bi fiant acasagiados in intro, Al Quds, in Aleppo, est istadu su primu e su bersàlliu prus corfadu dae sa fùria guvernativa. Unu disacatu.

27/04/16

Sa Die chi dêt bènnere

de Màuru Piredda

Aligi Sassu

Su 28 de abrile su pòpulu sardu diat dèvere festare sa die sua. In su 1794, a su nessi intre chie bi pigat parte a s'ammentu, l'ischimus ite b'at acontèssidu. E ischimus finamentas ite tocat a ammaniare pro nos indiritzare a chie non connoschet s'istòria nostra. A bias si pensat chi su bòidu dipendat dae una farta de cussèntzia natzionale (ma pro cussu bastet a bìdere su tifu de prus de carchi sardu pro sa natzionale biaita de fùbalu). Àteras bias (finas cunfrontende àteras fartas europeas e mundiales) nos abbigiamus chi est sa connoschèntzia istòrica generale chi mancat. De su restu sa die de s'atzapa non naschet gasi, dae su nudda.

Sa Comuna in sos meledos de Antoni Gramsci

tradutzione de Lisandru Beccu


«Sa paràula "sa comuna" est una de sas prus difusas in sardu. Intre sos massajos e sos pastores sardos esistit un'aspiratzione religiosa a sa "comuna", a sa collaboratzione de fraternidade de totu sos òmines chi traballant e sufrint pro eliminare sos parassitas, sos ricos chi nche li furant su pane a su pòberu, chi faghent traballare su fìgiu de su pòberu e li donant unu bìculu de pane. Creimus pròpiu chi custos signores atzionistas e aristocràticos e industriales de Torino s'ingannent a partidu. Custos non cumprendent su massaju e su pastore sardu. Creent a beru chi su sardu si potzat bèndere s'ànima e sa cussèntzia suas de òmine pro una mura de zigarru; chi su sardu potzat devènnere su cosacu de cale si siat Kornilov; chi su sardu non leet parte a sas aspiratziones chi previdant un'òrdine nou de sas cosas, in ue sos traballadores siant sos dirigentes de sos afares pùblicos, conca a un'òrdine nou in ue su traballu de sos operajos e de sos massajos siat sa prima fonte de su deretu e su fundamentu de sa Sotziedade.

Sos sardos tenent sa fieresa issoro e custos atzionistas, custos industriales, custos aristocràticos cun sas festas issoro, cun sas mascaradas issoro, ipòcritas, ofendent cun violèntzia pròpiu custa fieresa».

Antoni Gramsci (Ales, 22 de Ghennàrgiu de su 1891 – Roma, 27 de Abrile de su 1937)

26/04/16

Emigrantes. Sunt 1232 sos mortos in su Mediterràneu

de Maurìtziu Sale

Deretos Ansa/Epa  URL imàgine


Sa noa benit dae Ginevra e est de custu mangianu. Su contadore ferale est semper andende e nch'est cròmpidu a 1232 mortos dae printzìpiu de annu a oe. Su destinu de sos disamparados, sos chi chircant in cada manera de nche cròmpere a Europa est marcadu a fogu. No atzinnant a menguare sas suferèntzias e sa malesaura chi corfat die cun die sos poberitos in chirca de ispera. In sa matessi trata de tempus, su totale de sos chi dae mare ant postu pee in logu firmu est de 181.476. Sunt datos ammaniados dae s'Oim, organizatzione internatzionale chi s'òcupat de disterru dae logos trùbulos, de gherra o carestia. S'Oim at fintzas agiuntu chi «b'at àpidu sucursos oe puru e recùperu de mortos in mare» in s'oru de sa costera lìbica, a curtzu a Garabulli. No ant pòdidu pretzisare però si fiant galu de sos de sa chida colada o si puru b'at àpidu àtera disaura in intro de note.