 |
| Deretos lìberos. Url imàgine |
Chávez bincheit is eletziones pro sa
prima bia su 6 de nadale de su 1998 cun su Mvr (su Movimentu de sa de
chimbe repùblicas) e, a pustis de su giuramentu suo, propongeit una
mudada a sa Costitutzione. S'80% de is venetzuelanos, istracos de
guvernos padronales, susteneint is propostas de su presidente issoro:
atentzione prus manna a is deretos umanos; mesuras pro nche barigare sa
democratzia rapresentativa conca a sa "participativa y protagònica";
referendum revocatòriu pro cale si siat càrriga istitutzionale (che a
su "recall" in Califòrnia, chi però no est un'istadu soberanu).
E
Chávez, in prus de is eletziones (2000, 2006, 2012), bincheit
finamentas contra a chie nche ddu boliat ghetare a terra a metade de
mandadu pro mèdiu de s'istitutu de sa democràtzia direta chertu dae issu
etotu. Ma nemmancu su golpe ghiadu dae sa confindùstria venetzuelana,
dae s'opositzione "democràtica", dae sa Crèsia e dae sos mèdios privados
(in su mese de abrile de su 2002), nche ddu bortuleit.
In is
mandados suos, Chávez aiat aprontadu unas cantas mesuras progressistas:
reforma agrària, amparu de s'ambiente, de s'istrutzione e de su deretu a
sa domo, deretos laborales prus ampros pro is operajos,
natzionalizatziones de is setores privatizados in is annos antepostos,
sustennu a su mediativismu comunitàriu. Totu custu (cosa bona e mala in
su matessi tempus) cun su dinare de su petròliu.
Ma su
sotzialismu sighiat a èssere una punna ebbia ca abarreit ritza
s'istrutura istatale de sa repùblica betza nointamen sa costitutzione
bolivariana (guvernadores locales chi pargeint amministrende unas cantas
"vandeas", aparatu politziescu semper in prima lìnia in sa repressione
de is movimentos sotziales e de is traballadores, corrutzione belle in
totue), ma finamentas s'istrutura econòmica chi lassaiat campu lìberu a
is sabotatores de su protzessu inghitzadu.
Abarradu a metade
fintzas su progetu de su sotzialismu internatzionale. Chávez in su 2007
fateit nàschere su Partidu sotzialista unificadu e propongeit una
Internatzionale noa, sa de chimbe (a pustis de sa de tres de Lenin e de
sa de bator de Trotsky). Beru chi non ddoe at àpidu una risposta dèghida
dae banda is partidos sotzialistas e comunistas peri su mundu (a
comintzare dae su sèberu de su Pt brasilianu). Ma est beru finamentas
chi Chávez at interpretadu s'internatzionalismu comente una alleàntzia
de istados incruende·nche s'Iran de Ahmadinejad, sa Lìbia de Gheddafi e
àteros cunsiderados "anti-imperialistas".
Eredidade grae pro
Maduro, chi renesseit a bìnchere petzi is eletziones de s'abrile de su
2013 contra a Capriles Radonsky, s'abogadu chi durante su golpe
assachiet, cun àtere, s'ambassiada cubana sena subire peruna cundenna
dae sa "ditadura chavista".
Un'era noa s'aberit. Su chavismu
imoe nch'est in s'opositzione. At a èssere a tretu de defensare is
conchistas de custos annos? A bìdere istemus
