21/12/15

Eletziones ispanniolas, is nùmeros no agiuant s'istabilidade guvernativa

de Màuru Piredda

Deretos eunews.it. Url imàgine

Rajoy su resurtadu dd'at intzertadu. Issu su primu, in fatu su Psoe e a pustis «is sotzialistas de Podemos». Làngia, a su nessi cunforma a su chi si isetaiat, sa proa de Ciudadanos, su movimentu chi nât chi non est de manca (nointamen guvernet cun su Psoe in Andalusia), nen de dereta (ma est a manu tenta cun su Pp in Madrid). Ma binchet chi est capatze de ghiare unu guvernu, chie tenet iscrannos bastantes in parlamentu a tales chi s'esecutivu abarret ritzu. No est bastante a arribare primos. E imoe? El Pais, pighende is faeddos de Felipe Gonzales, chistionat de iscenàriu italianu mentovende su pentapartidu, is cunvergèntzias parallelas, su cumpromissu istòricu e àteras fainas de ingennieria parlamentare tricolore. Imoe si podet petzi chistionare de s'acabbu de su bipartidismu, totus is iscenàrios nche sunt in sa mesa.

Torrende a is resurtados. Su Pp de Mariano Rajoy at pigadu su 28,7% de is cunsensos (belle su 16% in mancu cunforma a su 2011) e at a ocupare 123 iscrannos. Ddoe nde bolent 176 pro nche cròmpere a sa majoria assoluta, e no ant a bastare is 40 de Ciudadanos (13,93%) a otènnere sa summa netzessària.

Pp + Ciudadanos (gràfica elpais.com)

In su ladus de manca ddoe amus su Psoe cun 90 iscrannos (22,02%) e Podemos cun 69 (20,96%). Izquierda unida/Unidad popular petzi duos (3,67%). Non paret duncas possìbile, chistionende de nùmeros, sighire s'àndala portughesa.

Psoe + Podemos + Unidad popular

Est pagu probàbile (a dae chi is su partidu de Pedro Sanchez est contràriu a su deretu de autodeterminatzione) chi a a custa majoria si nche potzant agiùnghere is iscrannos de Erc (sa manca sotzialdemocràtica catalana, 9) e de Bildu (sa manca abertzale basca, 2). Ma nemmancu gasi si nche crompet a cuota 176.

Psoe + Podemos + Up + Erc + Bildu

Ddoe at de nàrrere chi s'artìculu 99 de sa costitutzione ispanniola previdet una majoria simple pro formare su guvernu in sa segunda votatzione: est difatis bastante chi is votos a favore siant prus de is contràrios. Ma si Ciudadanos s'at a astènnere pro permìtere unu guvernu Pp, gasi (nât chi) no at a fàghere su Psoe. E a su matessi tempus una coalitzione Psoe, Podemos, Iu/Up at a retzire su votu contràriu de Ciuadanos (e de su Pp, naturale).

Totu custu bolet nàrrere chi, imoe, ddoe at petzi duas majorias matemàticas possìbiles. Sa prima est sa de un'agregatzione anti Pp cun Psoe, Podemos, Ciudadanos chi nche diat cròmpere 199 iscrannos. Ma est fantapolìtica.

Psoe + Pp + Ciudadanos

Sa segunda est sa de una grandu coalitzione a inghìriu de is partidos "betzos" Pp e Psoe bida prus chi non bene dae sa Tròika. Ma chi non reghet.

Pp + Psoe

S'in casu non si renessat a fraigare peruna majoria, s'alternativa est chi si torret a votare a tales chi essant a campu àteros nùmeros. Ma is eletziones de eris mustrant unos cantos aspetos chi tocat a ddos bìdere a manera funduda.

In antis de totus sa chistione natzionale. In is comunidades autònomas de Catalùnnia (chi no est sa matessi cosa de is Paisos catalanos), in Euskadi (chi no est sa matessi cosa de su Paisu bascu/Euskal herria) e in Navarra Podemos at bìnchidu colende·nche, de pare a pare, a Erc e a Bildu.

Pro su chi pertocat sa Catalùnnia ddoe at de agiùnghere chi mancaiat a s'apellu sa Cup e chi Podemos fiat alleada cun sa manca istòrica de Iu (Esquerra unida i alternativa), is eco-sotzialistas de Equo e Icv e, in fines, cun Barcelona en comù, sa formatzione munitzipalista de Ada Colau.

Singiale chi sa chistione de s'autodeterminatzione s'est ligada cun sa punna de una mudada generale de s'istadu ispanniolu. Pagu prus o mancu su matessi dd'amus àpidu in Galìtzia. Nointamen sa vìtoria de su Pp sa coalitzione Podemos/En marea at conchistadu su bonu de is votos indipendentistas.

Ma, torrende a is chirros infustos dae su mare baleàricu, custas eletziones a sa segura ant a ingendrare cunsighèntzias in sa Cup cunforma a su sèberu de sustènnere o nono a Artur Mas che a presidente de sa Generalitat.

E, chistionende de Madrid, ddoe at chie non nch'escluet unu sustennu de Erc a unu guvernu de manca, semper chi ddoe apat una mudada de su Psoe in contu de raportos intre Catalùnnia e Ispànnia.

Pro imoe ddoe amus una Catalùnnia sena guvernu in intro a un'Ispànnia in ue est difìtzile a ddu fàghere. E si si torraret a votare in beranu, pro su guvernu de Madrid e pro sa Generalitat? Ite ddoe diat essire intre Cup e Podemos? A bìdere istemus.